ผ้าไหมมัดหมี่ จ.สุรินทร์


ชื่อผ้าทอพื้นบ้าน: ผ้าไหมมัดหมี่ จ.สุรินทร์  
วัตถุดิบที่ใช้: ไหม  
เทคนิคการตกแต่งลายผ้า: มัดหมี่  
คำอธิบาย:    ศิลปะการทอผ้าของชาวจังหวัดสุรินทร์ เป็นมรดกตกทอดทางวัฒนธรรมของบรรพบุรุษชาวไทยที่มีเชื้อสายเขมรผสมผสานกับภูมิปัญญาชาวบ้านของคนในท้องถิ่น ซึ่งผ้าทอมีความงดงามและมีเอกลักษณ์ ถือเป็นงานหัตถกรรมที่โดดเด่นเป็นของตนเอง จึงเป็นที่กล่าวขานและเป็นที่รู้จักกันมายาวนานนับศตวรรษ
    ผ้าไหมของชาวสุรินทร์มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น ถักทอโดยใช้เส้นไหมน้อย (คือเส้นไหมที่สาวได้จากส่วนในสุดของรังไหม) เป็นเส้นไหมเส้นเล็กๆ ใช้ทอผ้าได้แน่น อ่อนนิ่ม บางเบา เรียบตรง และมีความเงางามเป็นประกาย อีกทั้งยังคงมีการอนุรักษ์การทอลวดลายโบราณเอาไว้จนถึงปัจจุบัน  แหล่งผ้าทอที่มีชื่อเสียงของจังหวัดสุรินทร์คือ บ้านเขวาสินรินทร์และบ้านสามโค  ซึ่งสืบทอดการทอผ้าไหมลวดลายโบราณมาแต่อดีต ผ้าไหมบ้านเขวามีความงดงาม ลวดลายและสีสันเฉพาะตัว ใช้สีธรรมชาติในการย้อมและทอลวดลายแบบสมัยโบราณ เช่น ลายดอกพิกุล ลายหางกระรอก ผ้าไหมของจังหวัดสุรินทร์ที่ต้องใช้ฝีมือสูงอย่างมากในการทอคือ
  • ผ้าอัมปรม หรือที่เรียกกันว่า “ผ้าจองกรา” เป็นผ้าลายตารางมีลวดลายประณีต สวยงาม ลักษณะโดยทั่วไปของผ้าอัมปรมจะมีสีแดงเด่น (สีแดงได้จากครั่ง) และมีสีเขียวตัดเป็นตารางลายหมากรุก ซึ่งมีจุดสีขาวกระจายอยู่ทั่วไป อีกทั้งมีความเหลือบมันวาวจากการใช้เส้นไหมน้อยในการทออีกด้วย การทอผ้าอัมปรมเป็นการทอมัดหมี่ทั้งเส้นยืนและเส้นพุ่ง หรือที่เรียกว่าผ้ามัดหมี่ 2 ทาง เวลาทอต้องระมัดระวังเป็นอย่างมาก เพราะไม่เช่นนั้นลวดลายจะไม่อยู่ในตำแหน่งที่ต้องการ ซึ่งในประเทศไทยมีการทอที่จังหวัดสุรินทร์เพียงแห่งเดียว
  • ผ้าโฮล บางทีเรียกว่า ผ้าโฮร์ หมี่โฮร์ หรือ หมี่โฮล เป็นผ้ามัดหมี่เนื้อดี เส้นไหมละเอียด กล่าวขานกันว่าเป็นผ้าเนื้อแน่นจนสามารถใช้ตักน้ำได้ ผ้าโฮลมี 5 สี ได้แก่ สีเทา สีแดง สีขาว สีเขียว และสีเหลือง เนื้อผ้าด้านหน้าเป็นสีอ่อน อีกด้านหนึ่งเป็นสีเข้มกว่า มีวิธีการทอที่ยุ่งยากซับซ้อนแบ่งเป็นตอนๆคล้ายกับ “หมี่คั่น” ของชาวไทยลาว เป็นผ้าที่ทอยาก ในสมัยก่อนจึงเป็นเครื่องนุ่งห่มสำหรับชนชั้นสูงในราชสำนักเท่านั้น ผ้าโฮลมี 2 ชนิด คือ โฮลไสร (ผ้าซิ่นผู้หญิง) และ โฮลเปราะฮ์ (ผ้านุ่งผู้ชายโจงกระเบน)
 
จังหวัด: สุรินทร์
ภาค: ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
แหล่งที่มาของข้อมูล: สารานุกรมภูมิปัญญาท้องถิ่นไทย - ภูมิปัญญาผ้าไทย  
คำช่วยค้น: ผ้าไหมมัดหมี่ ผ้าโฮล ผ้าอัมปรม  
วันที่บันทึกข้อมูล: 1/17/2012 7:02:21 PM