ผ้าซิ่นตีนจก จังหวัดอุตรดิตถ์


ชื่อผ้าทอพื้นบ้าน: ผ้าซิ่นตีนจก จังหวัดอุตรดิตถ์  
วัตถุดิบที่ใช้: ฝ้าย  
เทคนิคการตกแต่งลายผ้า: จก  
คำอธิบาย:     จังหวัดอุตรดิตถ์เป็นจังหวัดที่มีกลุ่มชนหลากหลายชาติพันธุ์ ที่มีบรรพบุรุษต่างกัน ส่วนหนึ่งคือกลุ่มชนพื้นเมือง ส่วนหนึ่งสืบเชื้อสายมาจากชาวไทยยวนที่อพยพมาจากเชียงแสนในสมัยอยุธยา(แบ่งออกเป็นสองกลุ่ม กลุ่มหนึ่งตั้งหลักแหล่งอยู่ที่อำเภอลับแล อีกกลุ่มหนึ่งอาศัยอยู่ที่หมู่บ้านน้ำอ่าง อำเภอตรอน) และอีกส่วนหนึ่งคือกลุ่มชาวลาวซึ่งถูกกวาดต้อนมาจากเวียงจันทร์ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น และกลุ่มชาวไทยพวนจากแขวงเชียงขวาง การโยกย้ายของกลุ่มชนนี้เองได้นำเอาวัฒนธรรมการทอผ้าเข้ามาด้วย ผ้าทอของจังหวัดอุตรดิตถ์มีทั้งผ้าฝ้ายและผ้าไหม เทคนิคที่ใช้ในการทอผ้ามีทั้งเทคนิคการขิด การจก และการมัดหมี่ ผ้าที่มีชื่อเสียงของจังหวัดอุตรดิตถ์ คือ ผ้าซิ่นตีนจก
การทอผ้าจกกระจายอยู่ในท้องถิ่นต่างๆของอำเภอลับแล อำเภอตรอน อำเภอน้ำปาด อำเภอฟากท่า ของจังหวัดอุตรดิตถ์ ซึ่งใช้เทคนิคการทอจกแบบล้วงด้วยขนเม่น ผ้าที่ทอนั้นส่วนใหญ่เป็นผ้าซิ่น แต่มีการทอผ้าชนิดอื่นอยู่บ้าง เช่น ผ้าห่ม ผ้าหน้าหมอน ผ้าล้อ ผ้าสไบ เป็นต้น
  • ผ้าซิ่นตีนจกลับแล ตีนซิ่นจะใช้เทคนิคการจกฝ้ายหรือไหมให้เกิดลวดลาย ส่วนใหญ่จะเน้นสีเขียว สีเหลือง หรือสีน้ำตาล ส่วนตัวซิ่นจะเป็นการทอแบบยกมุก
  • ผ้าซิ่นตีนจกน้ำอ่าง จะมีลักษณะเหมือนกับผ้าซิ่นตีนจกลับแล เนื่องจากเป็นกลุ่มชาวไทยยวนเหมือนกัน แตกต่างกันตรงที่สีที่ใช้ในการจก ซึ่งผ้าซิ่นน้ำอ่างจะใช้สีเหลือง สีเขียว ที่สดกว่าผ้าซิ่นตีนจกลับแล
  • ผ้าซิ่นตีนจกน้ำปาดและท่าฟาก เป็นการทอผ้าฝ้ายของกลุ่มชาวไทยลาว เอกลักษณ์ของผ้าจะทอเป็นพื้นสีดำ มีลวดลายสัตว์ต่างๆขนาดใหญ่ เช่น ลายนาคก้นตี่ ลายก้ามปู ลายสิงห์หางแหวก
    ตัวอย่างลวดลายของผ้าตีนจกในจังหวัดอุตรดิตถ์ เช่น ลายขอสี่ ลายขอหก ลายขอแปดนกคู่ ลายหงส์เครือ ลายหงส์ใหญ่ ลายหงส์เล็ก ลายนกหงส์ ลายนกกุมหงส์ ลายขอแปดดอกจัน ลายจันแปดกลีบ เป็นต้น
 
จังหวัด: อุตรดิตถ์
ภาค: ภาคเหนือ
แหล่งที่มาของข้อมูล: สารานุกรมภูมิปัญญาท้องถิ่นไทย - ภูมิปัญญาผ้าไทย  
คำช่วยค้น: ผ้าซิ่นตีนจก  
วันที่บันทึกข้อมูล: 1/17/2012 6:57:18 PM